Ігнат Дамейка — светач сусветнай цывілізацыі: Матэрыялы VI Карэліцкіх чытанняў (г. п. Мір, 12 вер. 2002 г.)

Мікола Купава (Мінск)
Ухвала сходу грамадскасці г. Мінска, прысвечанага 200-годдзю ад часу нараджэння Ігната Дамейкі

Споўнілася 200 гадоў ад часу нараджэння аднаго з самых слынных сыноў беларускай зямлі Ігната Дамейкі, сябра Адама Міцкевіча і Яна Чачота. Нарадзіўся Ігнат Дамейка 31 ліпеня 1802 г. у маёнтку Вялікага Мядзьвядка Наваградскага павета. Вучыўся ў Шчучыне і Віленскім універсітэце. У адказ на русіфікатарскую палітыку малады Ігнат Дамейка прыняў актыўны ўдзел у патрыятычных студэнцкіх згуртаваннях, а пазней — у нацыянальна-вызвольным паўстанні 1831 г. З-за пераследу ўладамі малады паўстанец апынуўся ў Парыжы, дзе скончыў Горную школу. У 1838 г. быў запрошаны Чылійскім урадам дзеля выкладання ў Горнай школе і пашырэння навукі ў Чылі.

На другой сваёй радзіме Ігнат Дамейка дасягнуў найвышэйшых навуковых вышынь, прызнання чылійскага ўрада і народа. Ён стаў нацыянальным героем Чылі. Ягоным імем названы вуліцы, плошчы, горад і порт, горны хрыбет, працягласць якога каля 350 км і вяршыня ў Андах, зорка, кветка. Яму пастаўлены помнікі ў заакіянскай краіне. Улічваючы вялікі ўклад Ігната Дамейкі ў сусветную навуку і культуру, сход грамадскасці Менска прапануе:

1. Менскаму гарадскому савету прысвоіць імя Ігната Дамейкі адной з плошчаў ці вуліц беларускай сталіцы, бібліятэцы, каледжу, ліцэю.

2. Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь прыняць рашэнне і ўстанавіць у Менску помнік Ігнату Дамейку.

3. Геаграфічнаму, біялагічнаму і хімічнаму факультэтам БДУ заснаваць стыпендыю імя Ігната Дамейкі.

4. Прэзідыуму Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі заснаваць прэмію, медаль і дыплом імя Ігната Дамейкі; Інстытуту геалогіі НАН Беларусі прысвоіць імя Ігната Дамейкі.

5. Шчучынскаму гарвыканкаму адну з вуліц ці плошчу назваць імем Ігната Дамейкі. На гэтай плошчы ўсталяваць помнік вялікаму земляку. На будынку касцёла св. Тэрэзы, кляштара піяраў усталяваць мемарыяльную дошку аб тым, што ў піярскай школе вучыўся Ігнат Дамейка.

6. Карэліцкаму гарвыканкаму прысвоіць імя Дамейкі адной з вуліц і бібліятэцы горада.

7. На радзіме Вялікага Адукатара ў вёсцы Вялікая Мядзьвядка ўсталяваць помнік Ігнату Дамейку і распачаць аднаўленне дома і сядзібы Дамейкаў, дзе з цягам часу стварыць мемарыяльны музей Вялікага сына беларускай зямлі. На могілках Вялікай Мядзьвядкі рэканструяваць і аднавіць магілы і помнікі роду Дамейкаў.

8. Кінастудыі Беларусьфільм стварыць навукова-папулярны фільм пра Ігната Дамейку.

9. Таварыству беларускай мовы аказаць дапамогу Карэліцкай бібліятэцы ў папаўненні яе фондаў беларускай мастацкай літаратурай.

Mikola Kupava
Approval of the public meeting in Minsk dedicated to bicentennial of Ihnat Damiejka

On January 31, 2002 in the office of the Francišak Skaryna Belarusian Language Society was held the public meeting aimed to celebrate bicentennial of our eminent countryman Ihnat Damiejka. Scientists, literati, journalists, artists took the floor at the meeting. The gathered people reached the decision to perpetuate the memory of Damiejka